Wobrażenie bogini z jabłkami

Przyjrzyjmy się jej plastycznemu wyobrażeniu. Na pierwszy rzut oka uderza ciekawa stałość formuły stanowiącej tło tego wyobrażenia. Jakiekolwiek- hy były dobrodziejstwa, których oczekiwali od bogini z Dombnrga jej klienci – marynarze i kupcy, charakter tych dobrodziejstw wprowadził do owej formuły element jedynie przypadkowy, nie zmieniając jej treści ani zasadniczego układu. Nehalennia opiera stopy na dziobie okrętu lub ich nie opiera. Charakteryzuje ją fakt, że występuje ona mając z jednej strony psa, a z drugiej kosze pełne jabłek: bez nich nie ukazuje się nigdy. W tym właśnie tkwi jej osobowość plastyczna.

Można przypuszczać, że owa formuła wyraża jakiś mit. Naszą rzeczą go odnaleźć. Ale gdzie szukać będziemy Pani z Jabłkami, strzeżonej przez Psa? Trzeba przede wszystkim ustalić, do jakiego panteonu należy Nehalennia: do germańskiego czy też celtyckiego. Zaliczano ją zarówno do pierwszego, jak i drugiego, i dopóki bierze się pod uwagę jedynie położenie jej świątyni, jak również pochodzenie etniczne jej wiernych, można się istotnie wahać między tymi dwoma rozwiązaniami18. Wiemy już, że w tłumie ofiarodawców Celtowie pomieszani są z Germanami, a co do wyspy Walchaeren, położonej na granic) obszaru zamieszkałego przez Batawów, tuż przy Kannine- fatach i Menapiejczykach, to nie wiadomo właściwie, do jakiego ludu należeli jej tubylczy mieszkańcy . Na szczęście mamy imię bogini, Nehalennia albo – według ortografii dwóch napisów – Nehalaennia, które pozwoli nam wybrnąć z kłopotu19. Jakakolwiek jest forma tego imienia, wydaje się ono wyraźnie germańskie. Nie znajdujemy w językach celtyckich nic, z czym można by je porównać, natomiast zdaje się ono pochodzić – naszym zdaniem przynajmniej – od rdzenia germańskiego: hel, przywoływać, wzywać, sprowadzać, gotyckie halen, halon, liuldn, anglosaskie halon, starofryzyjskie halia, niemieckie halon, skąd holen – „sprowadzać“ we współczesnym języku niemieckim20. Imię bogini znaczyłoby więc wraz z poprzedzającym zaprzeczeniem „Nie-wzywana” – Invocata, z przedrostkiem in przeczącym, co niewątpliwie oznacza tę, której prawdziwego imienia nie należy wymawiać. Jakkolwiek jednak przedstawiałaby się ta sprawa, u Germanów wypada szukać postaci ukształtowanych wedle tego samego wzoru co Nehalennia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>