Przybliżenie sylwetki Herkulesa – kontynuacja

Ale bóg z młotkiem nie jest tylko bogiem świata podziemnego. Na całym południu Galii, mianowicie w krajach nadrodańskich, upodobniony on został do rzymskiego Sylwana. Miał on zatem także charakter boga leśnego. Przypominam tu występowanie Herkulesa w roli boga leśnego w borach Eppenbrunn. A w powieści walijskiej Owen ag Lunet, czyli o Pani Źródła86, opisany jest władca kniei i zwierząt łeśnycłi, olbrzym siedzący na wzgórzu pośród polany, uzbrojony żelazną maczugą, który łączy w sobie cechy Herkulesa, Sylwana i boga zmarłych. Herkulesem jest z uzbrojenia, Syłwanem z funkcji. Jednonogi zaś jest, jak złośliwe demony irlandzkie, i ma tylko jedno oko w środku czoła, jak irlandzki bóg śmierci, Balor 87.

Ten ostatni zbliża się może do boga z młotkiem także z sensu przydomka swego. Jest on Balcmeinech. ..tęgo uderzający“, bóg z młotkiem zaś nazwa sią w Sarrebourg. Słowem, Herkules i bóg z młotkiem zdają się być w Galii dwiema postaciami, wyrosłymi z jednego podłoża wyobrażeń mitycznych. Dowieść tego przy obecnym stanie naszych wiadomości inie możemy. Rzecz jednak wydaje się prawdopodobna.

Na pewniejszy grunt wstępujemy z chwilą przejścia do Herkulesa Wężo- bójcy. Z góry można się spodziewać, że kult tej postaci Herkulesa wzmocnił 6ię istniejącymi uprzednio wśród tubylców opowieściami o bohaterze czy bogu zabijającym węża, opowieściami, które w całej Europie są powszechne. Celtowie znali je również 88. Nie znamy opowieści galijskich. Za to w folklorze bry- tońskim i irlandzkim od wężobójców jest rojno 89. Ale w Galii posiadamy inny dowód bezpośredni. Jest to zaświadczony pomnikiem figuralnym kult tubylczy Wężo-bójcy w Paryżu, u głównego węzła tego samego dorzecza Sekwany środkowej, w którym kwitnie kult Wężobójcy Herkulesa. Na jednym z pomników znalezionych w 1711 roku90 w fundamentach katedry Notre-Dame w Paryżu, pomników współczesnych temu, który nautaeParisiaci wznieśli na cześć Tyberiusza, widzimy boga, który lewą ręką chwyta węża za gardziel, a prawą podnosi do cięcia szeroki tasak. Bóg ten ma postać i ruch Herkulesa: jest to brodaty, nagi atleta przedstawiony w chwili gwałtownego wysiłku, z lewą nogą zgiętą w kolanie, wysuniętą naprzód, z prawą wyciągniętą w tyl, lekko pochylony. Herkules Wężobójca z Meaux ma zupełnie ten sam ruch. Bóg ten jest wzorowany na Herkulesie. Jednakże Herkulesem nie jest. Nie ma maczugi, ale tasak. Przede wszystkim nazywa się imieniem galijskim: SMERT(u/Zos?). Jest bogiem Wężobójca tubylczym, na którego kulcie zaszcze- cellus, „(lolirze bijący“ (?). Por. H. d’Arbois de Jubainville, Cycle Mythologique irlandais, str. 106: ale etymologia cellos = kel-do-s (z krótkim e), por. lac. per-cello nie jest zupełnie zadowalająca: nie wyjaśnia dyftongu w wariancie Sucaelus (C. 7. L., XII, 6730): por. H. Hubert, Nantosuelta, str. 7.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>